Borskanker Refleksies 1

‘n mammogram en ‘n sonogram

ek kyk terug en skryf hier neer
dat van die lug daar bo
tot die winde wat soms speel
deur koel waaiende gras
die natuur geen notisie geneem het
van my redelike goeie prognose nie

ook lankal hierdie wete
ek was gelukkig
ek kon ons kinders sien grootword

maar ek het tog gevoel
asof my waarde ‘n bietjie verminder het
terwyl kinders steeds sou aanhou speel
in ‘n soelbruin strandmeer, voetjies trappend
in die sliksag somersand van Glenmorestrand

.
toe ek nou-nou my oë vir 'n rukkie toemaak
het ek vuurvliegies sien sirkel bo nat mos
agter slierte van 'n waterval
waar ons dae lank gestap het
singend oor berge en singend oor dale
altyd in Ōṃ en altyd deel van die heelal
daar, in die hooglande van KwaZulu-Natal

ek moes eerder dááraan gedink het
toe ‘n radiografis
met 'n siftingsmammogram besig is

daarna het ek lank gewag — dié dag
toe iets binne my begin kwyn het
in my nooit bladwit, net seker karamel
liggeraakte eierdop, al het ek, snaaks genoeg,
fisies ‘n sterk en gesonde vel

.
'n radioloog het toe gekom
om ‘n beeld te verkry deur ultraklank
om 'n ultraklankbeelding te produseer
om hierdie siekte te diagnoseer

daarna weer ‘n lang gewag in November 2003
toe ons kinders in pousetyd speel
by Hydepark High, by Randburg Laer
en ook by die Kindergarten van 'n kleuterskool
dié Maandag, toe ek nog 42 was

dié Maandag met die sonogrammasjien
wat klanke onmenslik hoog en skril
in my binneste in sou tril

‘n onheilsgevoel het my verstand deurvloei
in my wese dalk 'n besef
hoe seer my lewe vorentoe
sou bloei

maar groen trosse piesangs sou steeds hang
in KwaZulu-Natal, by Glenmorestrand

🦋
© Annora Eksteen, 2025

Yes, a sonography machine takes sonars (more formally known as ultrasound scans or sonograms). In medical contexts, especially in regions like South Africa, the terms "sonar," "sonar scan," and "ultrasound" are used interchangeably to describe this diagnostic imaging technique. 

Here is how they work:

• Sound Wave Technology: Sonography machines use high-frequency sound waves to generate images of the inside of the body.
• The Process: A device called a transducer sends sound waves into the body, which bounce off tissues and organs, creating echoes. These echoes are converted into images on a screen.
• Types of Sonar: These machines can perform 2D, 3D, and 4D sonars to monitor pregnancy or diagnose medical conditions.
• Safety: Unlike X-rays, sonography does not use radiation. 

These scans are commonly referred to as sonars by medical professionals and in pregnancy care to detect fetal development and check on internal organs.